شیرآلات آبیاری
زمان مطالعه: ۴ دقیقه

شیرآلات آبیاری

به بیان ساده شیرآلات آبیاری برای قطع و وصل کردن و یا کم و زیاد کردن شدت جریان آب استفاده می شوند و با توجه به کاربردشان انواع گوناگونی از آن در بازار عرضه می شود.
به طور کلی می توان شیرآلات آبیاری را شامل شیرآلات آبیاری پلیمری، شیرآلات آبیاری چدنی با زبانه های کروم و پلاستیک، شیرآلات آبیاری کشویی دانست. شیر آلات آبیاری بر اساس موقعیت و مصرفشان در داخل منبع آب و یا حوضچه ها و یا به صورت مدفون در زمین قرار می گیرند.

انواع شیر آلات آبیاری عبارت اند از :

۱- شیر آلات کشویی
۲- شیر آلات پروانه ای
۳- شیر آلات توپی
۴- شیر آلات کروی
۵- شیر آلات کشویی

اگر برای آبیاری زمین کشاورزی شیرآلاتی را بخواهیم که به طور کامل باز یا بسته شود باید از شیر آلات آبیاری کشویی استفاده کنیم. این مدل از شیر ها را در بین لوله های طویل و بلند قرار می دهند زیرا فشار در طول آن کم است.
از فنج و پیچ و مهره برای اتصال شیر و لوله به هم استفاده می شود. بین فلنج شـیر و لولـه، واشـر آببندی قرار می دهند تا از نشتی جلوگیری شود. شیر کشویی از سرپوش فلزی که در بالای بدنه شیر قرار دارد تشکیل شده است و به وسیله فنچ و پیچ و مهره به بدنه وصل می شود. برای محکم شدن و جلوگیری از نشتی بین سرپوش و بدنه از واشر استفاده می شود.

انواع شیرهای کشویی

۱- شیرهای کشویی با سامانه آببندی فلز به فلز گوه ای شکل

از این نوع شیرآلات آبیاری به شکل مدفون در شبکه ها استفاده می شود. این نوع شیرها تا قطر ۳۰۰ میلی متر در بازار عرضه می شود. این شیر ها در مقابل اجسام سخت مثل شن و ماسه در لوله آسیب پذیر هستند و با گذشت زمان آب بندی آن ها از بین می رود.

۲- شیرهای کشویی زبانه لاستیکی

شیرهای کشویی زبانه لاستیکی در برابر اجسام سخت در درون لوله مثل شن و ماسه در امان هستند. در این شیر ها به دلیل نبود حفره در کف شیر رسوبات در آن ها وجود ندارد.

۳- شیرهای کشویی با سامانه آببندی فلز به فلز موازی

این شیر ها با قیمت بالا، وزن زیاد و در اندازه های بزرگ تولید می شوند به همین علت اصولا در سیستم های معمولی از آن ها استفاده نمی شود بلکه در جاهاییکه سرعت عبور آب از لوله زیاد باشد و یا اجسام سخت و خارجی در لوله زیاد باشد مورد استفاده قرار می گیرند.

۴- شیرهای کشویی چاقویی

شیرآلات چاقویی بیشتر در سامانه های فاضلاب کاربرد ندارد و مانند چاقو لبه پایینی تیزی دارند و اجسام را می برند. دیسک در آن ها از جنس فولاد ضد زنگ می باشد.

شیرهای پروانه ای

شیرهای پروانه ای جریان آب را به طور کامل باز یا بسته می کنند یعنی قابلیت کنترل جریان را ندارند. در داخل این شیرها صفحه ی مدوری قرار دارد که به صورت ۹۰ درجه می تواند حرکت کند. زمانی که این صفحه موازی با جریان آب و لوله قرار بگیرد شیر باز می شود و آب با تمام فشار خود از لوله خارج می شود.
با پیشرفت فناوری انواع جدیدتری از این شیر ها وارد بازار شدند که تا حدی می توانند جریان آب خروجی را کنترل کنند. از سامانه های آببندی پلاستیکی جهت جلوگیری از نشت در این شیر ها استفاده می شود. البته در برخی از صنایع از آببندی فلز به فلز برای جلوگیری از نشت نیز استفاده می کنند. شیرهای پروانه ای قطعات لغزنده و کشویی ندارد و به آسانی می توان از آن ها استفاده کرد. این شیر ها را می توان در همه ابعاد نصب و راه اندازی کرد. این شیرها به نسبت شیرهای کشویی افت فشار کمتری دارند و به نسبت سایر شیر های قطع و وصل قیمتی پایین تر داشته و سبک ترند. از این نوع شیرها تا قطر ۵۰۰۰ میلی متر نیز ساخته می شود.

دو نوع شیر پروانه ای وجود دارد: بدنه ویفری (بدون فلنج) و بدنه فلنجدار

شیرهای پروانه ای با بدنه ویفری

شیرهای پروانه ای با بدنه ویفری یا بدون فلنج، در وسط دو فلنج خط لوله قرار می گیرند و به وسیله پیچ های روی بدنه شیر بسته می شوند. تمامی فشار کششی خط لوله به پیچ ها وارد شده و فشاری به بدنه شیر وارد نمی شود. آن ها وزن و اندازه ی کمتری در مقایسه با شیرهای پروانه ای فلنجدار دارند.

شیر پروانه ای فلنجدار با بدنه دو سر فلنج

این نوع از شیرآلات آبیاری قدرت تحمل در فشار های بالا را دارند و در اندازه های مختلفی در بازار عرضه شده اند. فلنج این شیرالات با پیچ و مهره روی لوله ها محکم می شود.

شیرهای پروانه ای تک فلنج

در مواردی که نیاز به شیر جدا کننده یا شیر انتهایی باشد، از شیرهای پروانه ای تک فلنج استفاده می شود. شیرهای پروانه ای تک فلنج نوعی از شیر پروانه ای فلنج دار هستند که از یک طرف به فلنج لوله وصل می شود.

شیرهای توپی

شیرهای توپی با استفاده از یک گوی یا همان توپ مسیر جریان آب را می بندد و باز می کند. این مدل از شیر ها نیز برای قطع و وصل کاربرد دارند و کنترلی روی مقدار جریان آب عبوری از لوله ندارند. بین گوی فضای خالی و حفره وجود دارد. زمانی که حفره ی گوی موازی با لوله باشد شیر باز است و در غیر اینصورت شیر بسته می باشد. اتصال شیرهای توپی به لوله آب با چندین روش از جمله فلنچی، بین فلنچی،دنده ای (NPT)، لب جوش (Butt Weld)، ساکت (Socket Weld) انجام می شوند. همچنین انواع آن از لحاظ ساختمان ظاهری تمام جوش، بدنه چند تیکه، ورود از بالا، ورود از انتها می باشد.

شیرهای کروی

در شیرهای کروی دیسکی وجود دارد که در به شکل عمود بر سطح شیر قرار گرفته و با حرکت کردن، میزان جریان عبوری را کنترل می کند. همچنین در شیرهای کروی می توان نیرویی که از دیسک به سطح شیر وارد می شود را کنترل کرد. این شیرها به شکل بسیار مناسبی توان آببندی دارند. البته اگر در لوله مواد جامد باشد و با آب حرکت کند می تواند جلوی حرکت دیسک را بگیرد و دچار مشکل شود. همچنین در این نوع شیرها از گیربکس حلزونی برای باز و بسته کردن شیر استفاده می کنند.

مطالب مفید دیگر :

لوله کشی آب ساختمان – چگونه گرفتگی قطره چکان ها را برطرف کنیم – تاثیر آبیاری بر رشد گیاهان – اتصالات پلی اتیلن پیچی – طبقه‌بندی سیستم‌ های آبیاری بارانی بر اساس کاربرد کشاورزی

بیشتر بخوانید !
سامانه های نوین آبیاری، آبیاری هوشمند چیست؟